
Ocena sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa umożliwia dokonanie oceny aktualnej kondycji przedsiębiorstwa i jego wyników. Jest ona bezpośrednio wykorzystywana w zarządzaniu finansowym.
Do tej oceny stosuje się najczęściej:
- analizę porównawczą danych rocznych i wieloletnich,
- analizę struktury danych,
- analizę wskaźnikową,
- analizę wybranych zagadnień.
Analiza porównawczą danych rocznych i wieloletnich polega na ustaleniu wzrostu lub zmniejszenia poszczególnych składników bilansu oraz rachunku zysków i strat zarówno w wartościach bezwzględnych jak i względnych.
Analiza struktury danych polega na ustaleniu i ocenie udziału poszczególnych składników danego sprawozdania w wartości łącznej.
Analizę porównawczą danych rocznych i wieloletnich oraz analizę struktury danych uważa się za analizę wstępną, ponieważ dostarcza jedynie ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa.
Analiza wskaźnikowa polega na ustaleniu wyników zestawu z górny ustalonych wskaźników oraz zbadaniu i zinterpretowaniu tych wyników, względem wyników wcześniejszych okresów, przeciętnych w branży, w gospodarce narodowej itp.. Jest ona pogłębieniem analizy wstępnej. Analiza wskaźnikowa najczęściej przedstawia sytuację przedsiębiorstwa w określonym momencie.
Wyróżnia się następujące grupy wskaźników: ogólnej sytuacji majątkowej i finansowej, płynności, obrotowości (efektywności wykorzystania majątku), wspomagania finansowego (zadłużenia), rentowności oraz rynku kapitałowego.
Przykłady wskaźników wykorzystywanych w analizie wskaźnikowej:
Wskaźniki ogólnej sytuacji majątkowej i finansowej:
- wskaźnik zastosowania kapitałów własnych = kapitał własny : majątek trwały
- wskaźnik zastosowania kapitałów obcych = kapitał obcy : majątek obrotowy
- wskaźnik struktury kapitału = kapitał własny : majątek obrotowy
- wskaźnik struktury majątku = majątek trwały : majątek obrotowy
- wskaźnik ogólnej sytuacji finansowej = kapitał własny / majątek trwały : kapitał obcy / majątek obrotowy lub kapitał własny / kapitał obcy : majątek trwały / majątek obrotowy
Wskaźniki płynności:
- wskaźnik bieżącej płynności (CR – current ratio) = majątek obrotowy : zobowiązania bieżące
- wskaźnik szybkiej płynności (QR – quick ratio) = aktywa bieżące – (zapasy + rozliczenia międzyokresowe czynne) : zobowiązania bieżące lub środki pieniężne + inne krótkoterminowe aktywa finansowe + należności: zobowiązania bieżące
- wskaźnik płynności gotówkowej (cash ratio) = środki pieniężne + papiery wartościowe przeznaczone do obrotu : zobowiązania bieżące (pokrycia zobowiązań bieżących środkami pieniężnymi)
Wskaźniki obrotowości (efektywności wykorzystania majątku):
- wskaźnik obrotowości majątku = przychody ze sprzedaży : przeciętny stan aktywów ogółem
- wskaźnik obrotowości majątku trwałego = przychody ze sprzedaży : przeciętny stan aktywów trwałych
- wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = przychody ze sprzedaży : przeciętny stan aktywów obrotowych
- wskaźnik rotacji zapasów = k-ty wytworzenia sprzedanych produktów (zastępczo: przychody ze sprzedaży) : przeciętny stan zapasów
- wskaźnik rotacji zapasów w dniach = przeciętny stan zapasów × 360 : k-ty wytworzenia sprzedanych produktów (zastępczo: przychody ze sprzedaży) albo 1 : wskaźnik rotacji zapasów
- wskaźnik obrotowości zapasów materiałowych w dniach = przeciętny stan zapasów materiałowych × 360 : koszty zużytych materiałów
- wskaźnik obrotowości zapasów wyrobów gotowych w dniach = przeciętny stan zapasów wyrobów gotowych w dniach × 360 : koszty wytworzenia wyrobów gotowych
- wskaźnik rotacji należności = przychody ze sprzedaży : przeciętny stan należności
- wskaźnik rotacji należności w dniach = przeciętny stan należności × 360 : przychody ze sprzedaży lub 1 : wskaźnik rotacji należności
- wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieżące × 360 : koszty własne sprzedaży
- udział należności trudnościągalnych w należnościach ogółem = należności trudnościągalne : należności ogółem
- udział należności trudnościągalnych w przychodach ze sprzedaży = należności trudnościągalne : przychody ze sprzedaży
- udział należności w zysku ze sprzedaży = należności : zysk ze sprzedaży
- udział należności w aktywach ogółem = należności : aktywa ogółem
Wskaźniki wspomagania finansowego (zadłużenia):
- wskaźnik ogólnego zadłużenia DR = zobowiązania ogółem : aktywa ogółem
- wskaźnik udziału kapitału własnego w finansowaniu majątku = kapitał własny : aktywa ogółem
- wskaźnik relacji zobowiązań do kapitału własnego = zobowiązania ogółem : kapitał własny
- wskaźnik zadłużenia długoterminowego = zobowiązania długoterminowe : kapitał własny
- wskaźnik relacji zobowiązań długoterminowych do ogółu zobowiązań = zobowiązania długoterminowe : zobowiązania ogółem
- wskaźnik pokrycia zobowiązań długoterminowych = majątek trwały netto : zobowiązania długoterminowe
- wskaźnik pokrycia odsetek od zaciąg. zobowiązań z uzysk. efektów finansowych = zysk netto + pod. dochodowy + odsetki : odsetki
- wskaźnik pokrycia zobowiązań nadwyżką finansową = zysk netto + amortyzacja : przeciętny stan zobowiązań
Wskaźniki rentowności:
- wskaźnik rentowności sprzedaży netto (ROS – return on sale) = zysk netto × 100% : przychody ze sprzedaży
- wskaźnik rentowności sprzedaży brutto = zysk ze sprzedaży × 100% : przychody ze sprzedaży w cenach brutto
- wskaźnik rentowności majątku (ROA – return on assets) = zysk netto × 100% : przeciętny stan aktywów
- wskaźnik rentowności majątku trwałego = zysk netto × 100% : przeciętny stan aktywów trwałych
- wskaźnik rentowności majątku obrotowego = zysk netto × 100% : przeciętny stan aktywów obrotowych
- wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) = zysk netto × 100 % : przeciętny stan kapitału własnego